ქებისა და წახალისების როლი ინგლისური ენის ლეგიტიმური გამოყენების ჩამოყალიბებაში: საქართველოში ინგლისური ენის ონლაინ სწავლების მაგალითზე
საკვანძო სიტყვები:
განმტკიცება, ლეგიტიმური ინგლისური, ქება, გავლენა, ონლაინ სწავლებაანოტაცია
ქება განიმარტება, როგორც პოზიტიური უკუკავშირი, რომელიც ხელს უწყობს სასურველი შედეგის ან ქცევის განმტკიცებას (Burnett, 2002). მას მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია ენის სწავლების პროცესში, რადგან ზრდის შემსწავლელთა მოტივაციას და მონაწილეობს მათი, როგორც ენის მომხმარებელთა, იდენტობის ჩამოყალიბებაში. ამასთანავე, ქება მნიშვნელოვან როლს ასრულებს „ლეგიტიმური ინგლისურის“ ცნების ფორმირებაში, რომელიც სოციალური ურთიერთქმედების შედეგად ყალიბდება და დაკავშირებულია დომინანტურ ენობრივ ნორმებსა და მშობლიურ ენაზე მოსაუბრეთა შესახებ არსებულ წარმოდგენებთან (Leung, Harris, & Rampton, 1997; Canagarajah, 2007). (Leung, Harris, & Rampton, 1997; Canagarajah, 2007). წინამდებარე სტატიის მიზანია, შეისწავლოს ქებისა და წახალისების გავლენა შემსწავლელთა მოტივაციაზე და გააანალიზოს მათი შეხედულებები იმის შესახებ, თუ რა მიიჩნევა ინგლისური ენის მისაღებ და ლეგიტიმურ გამოყენებად.
სტატიაში გამოყენებულია თვისებრივი, კვლევითი მიდგომა, რომელიც ეფუძნება სოციოკულტურულ თეორიასა და ენობრივი ლეგიტიმურობის კონცეფციას. მონაცემები შეგროვდა კითხვარების საშუალებით, რომლებშიც მონაწილეობდნენ სხვადასხვა ონლაინ ინგლისური ენის სასწავლო პლატფორმების მომხმარებლები და მასწავლებლები. კვლევა ასევე მოიცავს არსებული სამეცნიერო ლიტერატურის მიმოხილვასა და ციფრულ საგანმანათლებლო გარემოში ქების პრაქტიკის ანალიზს.
კვლევის შედეგებმა გამოავლინა ქების მიმართ შემსწავლელთა ორი განსხვავებული დამოკიდებულება. ერთი მხრივ, ზოგიერთი შემსწავლელი ქებას აღიქვამს როგორც მოტივაციის გამაძლიერებელ და მხარდამჭერ ფაქტორს, რომელიც აძლიერებს მათ თავდაჯერებულობას და საკუთარი ინგლისური ენის გამოყენების ლეგიტიმურობის განცდას. მეორე მხრივ, ზოგიერთი შემსწავლელი კონკრეტული და კონსტრუქციული მითითებების გარეშე მიღებულ ქებას ბუნდოვნად ან უჩვეულოდ მიიჩნევს, რაც მათში ენობრივი ნორმებისა და სტანდარტების მიმართ გაურკვევლობას იწვევს. მიღებული შედეგები მიუთითებს ისეთი უკუკავშირის პრაქტიკის აუცილებლობაზე, რომელიც ერთდროულად იქნება მოტივაციის განმამტკიცებელი, გასაგები და ყოვლისმომცველი.
კვლევის დასკვნის მიხედვით, ონლაინ სწავლების პროცესში ეფექტური ქება უნდა ეფუძნებოდეს დაბალანსებულ მიდგომას, რომელიც აერთიანებს როგორც ემოციურ მხარდაჭერას, ისე მკაფიო პედაგოგიურ მიზნებს. ამგვარი მიდგომა ხელს უწყობს შემსწავლელთა მოტივაციის ზრდას და მათში საკუთარი ენობრივი შესაძლებლობებისა და ინგლისური ენის გამოყენების ლეგიტიმურობის მყარი განცდის ჩამოყალიბებას.
წყაროები
Ames, C. (1992). Classrooms: Goals, structures, and student motivation. Journal of Educational Psychology, 84(3), 261–271. https://doi.org/10.1037/0022-0663.84.3.261
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
Black, P., & Wiliam, D. (1998). Assessment and classroom learning. Assessment in Education: Principles, Policy & Practice, 5(1), 7–74. https://doi.org/10.1080/0969595980050102
Burnett, P. C. (2002). Teacher praise and feedback and students' perceptions of the classroom environment. Educational Psychology, 22(1), 5–16. https://doi.org/10.1080/01443410120101215
Canagarajah, A. S. (2007). The ecology of global English. International Multilingual Research Journal, 1(2), 89–100. https://doi.org/10.1080/19313150701486317
Deci, E. L., Koestner, R., & Ryan, R. M. (2001). Extrinsic rewards and intrinsic motivation in education: Reconsidered once again. Review of Educational Research, 71(1), 1–27. https://doi.org/10.3102/00346543071001001
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. Springer.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
Dweck, C. S. (2006). Mindset: The new psychology of success. Random House.
Elliot, E. S., & Dweck, C. S. (1988). Goals: An approach to motivation and achievement. Journal of Personality and Social Psychology, 54(1), 5–12. https://doi.org/10.1037/0022-3514.54.1.5
Festinger, L. (1954). A theory of social comparison processes. Human Relations, 7(2), 117–140. https://doi.org/10.1177/001872675400700202
Garrison, D. R. (2011). E-learning in the 21st century: A framework for research and practice (2nd ed.). Routledge.
Garrison, D. R., & Anderson, T. (2003). E-learning in the 21st century: A framework for research and practice. Routledge.
Hattie, J., & Timperley, H. (2007). The power of feedback. Review of Educational Research, 77(1), 81–112. https://doi.org/10.3102/003465430298487
Henderikx, M., Kreijns, K., & Kalz, M. (2017). Motivation in online learning environments. In P. Northrup (Ed.), Handbook of research on learning design and learning objects: Issues, applications, and technologies (pp. 347–366). IGI Global.
Izuma, K., Saito, D. N., & Sadato, N. (2008). Processing of social and monetary rewards in the human striatum. Neuron, 58(2), 284–294. https://doi.org/10.1016/j.neuron.2008.03.020
Jenkins, J. (2007). English as a lingua franca: Attitude and identity. Oxford University Press.
Kachru, B. B. (1992). The other tongue: English across cultures (2nd ed.). University of Illinois Press.
Kohn, A. (1993). Punished by rewards: The trouble with gold stars, incentive plans, A's, praise, and other bribes. Houghton Mifflin.
Leung, C., Harris, R., & Rampton, B. (1997). The idealized native speaker, reified ethnicities, and classroom realities. TESOL Quarterly, 31(3), 543–560. https://doi.org/10.2307/3587837
Lightbown, P. M., & Spada, N. (2013). How languages are learned (4th ed.). Oxford University Press.
Maton, K. (2014). Knowledge and knowers: Towards a realist sociology of education. Routledge.
Moore, M. G. (2013). The theory of transactional distance. In M. G. Moore (Ed.), Handbook of distance education (3rd ed., pp. 66–85). Routledge.
Mueller, C. M., & Dweck, C. S. (1998). Praise for intelligence can undermine children's motivation and performance. Journal of Personality and Social Psychology, 75(1), 33–52. https://doi.org/10.1037/0022-3514.75.1.33
Oxford English Dictionary. (n.d.). Praise. Oxford University Press. https://www.oed.com/
Pennycook, A. (1994). The cultural politics of English as an international language. Longman.
Salmon, G. (2011). E-moderating: The key to teaching and learning online (3rd ed.). Routledge.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
Woolard, K. A., & Schieffelin, B. B. (1994). Language ideology. Annual Review of Anthropology, 23, 55–82. https://doi.org/10.1146/annurev.an.23.100194.000415
Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a self-regulated learner: An overview. Theory Into Practice, 41(2), 64–70. https://doi.org/10.1207/s15430421tip4102_2
